PDA

Bekijk Volledige Versie : De toekomst van Nederland.



Column van de week
26-10-06, 13:39
De toekomst van Nederland .

Auteur: John Leerdam.


Door de snel veranderende samenleving is de toekomst voor autochtone(n) en allochtone(n) (jongeren) niet meer zo eenduidig als vroeger. Veel mensen zijn verward over hun plek en positie in de samenleving. Wie en wat is Nederland? Antwoord geven op zo’n vraag is natuurlijk heel moeilijk en een proces dat niet zo maar te beďnvloeden valt. Het is wel van groot belang om in te spelen op het gevoel van eigenwaarde van alle mensen die Nederland vormen. Mensen het gevoel van trots-zijn en het gevoel dat ze erbij horen, terug te geven. Onderwijs, cultuur en media zijn drie mogelijke middelen om de eigenwaarde van mensen te vergroten. Met die drie middelen kun je, mits ze op goede wijze ingezet worden, veel mensen op een positieve manier bereiken en het gevoel van eigenwaarde stimuleren. Mensen horen erbij en maken samen Nederland! Dit is de manier om de participatie van alle Nederlanders te stimuleren en van Nederland een mooiere samenleving maken.
Het is voor allochtonen een bekend verhaal: In Nederland voel je je niet helemaal thuis, maar wanneer je in “je eigen land” bent ben je eigenlijk ook weer een buitenlander. Het is die identiteitsverwarring die je soms in de war brengt.
Wie ben ik nou? Een Nederlander? Ja, maar in Nederland ben ik allochtoon en wordt mij op allerlei subtiele, en minder subtiele, manieren duidelijk gemaakt dat ik toch anders ben. Een allochtoon dan (Arubaan, Marokkaan, Turk..)? Maar als ik naar “huis” ga noemen ze me allemaal Nederlander en begrijp ik de mensen daar ook niet echt.
Zeker in de pubertijd, wanneer identiteit zowiezo een issue is, kan dit verlammend werken. Iedereen wil ergens bijhoren. Iedereen wil het gevoel hebben dat ze onderdeel zijn van een groter geheel: van een familie, van een vriendengroep, van een gemeenschap, van een maatschappij. Een deel van die identiteit ligt in het heden: met wie je omgaat, de taal die je spreekt, de wijk of stad waar je woont en meer van dat soort pijlers. Een ander zeer relevant deel ligt in het verleden. Waarom woon je in die wijk, waarom in die stad, waarom in dat land en hoe ben je daar gekomen of in steeds meer gevallen hoe zijn je ouders daar gekomen.
Voor autochtone kinderen is die geschiedenis duidelijk en waar dat niet zo is, helpt het onderwijs een handje door les te geven over deze geschiedenis. Voor migrantenkinderen is juist die vraag onduidelijk. Want waar ligt het “gisteren” van deze kinderen? Niet in het land van herkomst. Ik denk dat veel jongeren het namelijk interessant vinden te horen welke helden er in hun land van herkomst waren? Wat de gouden eeuw in het land van herkomst is? Kijk naar de tentoonstelling Marokko: 5000 jaar in de Nieuwe Kerk. Dat zijn –lijkt me- feiten waardoor jongeren trots worden op hun achtergrond! Dit neemt niet weg natuurlijk dat ook dit stukje migratiegeschiedenis van belang is om te melden.
Maar die geschiedenis zegt niet veel, in ieder geval niet genoeg, over hun leven hier. Waar veel meer behoefte aan is, is informatie over hoe, wanneer, waarom en onder welke omstandigheden migranten naar Nederland zijn gekomen. Dat zegt namelijk veel meer over hun huidige situatie. Door de geschiedenis van migranten vanaf het moment dat zij in Nederland arriveerden op te nemen in geschiedenislessen geef je allochtone jongeren een stukje identiteit terug. En niet zomaar een identiteit, maar eentje die zowel de Nederlandse als de andere culturele achtergrond respecteert. Met het opnemen van deze lessen in het curriculum zeg je als maatschappij dat deze migrantenkinderen er daadwerkelijk bijhoren. Dat ze onderdeel uitmaken van het verhaal van Nederland, het land waar zij zijn geboren. Het maakt het voor hen makkelijker om voor Nederland te kiezen in plaats van zich uit verdediging tegen alle negativiteit en angst voor gebrek aan een eigen identiteit af te keren van alles wat Nederlands is.
Los van dit alles vergroot je in de basis de kennis van alle kinderen over de maatschappij waarin zij opgroeien. En vertel je het verhaal over de multiculturaliteit waar Nederland nog steeds trots op mag zijn. Want ook dat is van oudsher een belangrijk onderdeel van de Nederlandse geschiedenis.
Daarnaast is het van belang om culturele diversiteit te promoten in de media. De radiozender FUNX, welbekend bij velen in de Randstad, is een groot succes gebleken. De mix van verschillende culturen geeft een waarheidsgetrouw beeld van de samenstelling van de bevolking in de grote steden. De eigen identiteit van jongeren wordt benadrukt en hen wordt de ruimte gegeven om mee te doen in Nederland zonder dat zij zichzelf hoeven te verloochenen of zich anders voor hoeven te doen. En iedereen kan op een heel laagdrempelige manier kennis opdoen over de culturele achtergrond van de ander! Deze mix van culturen is en zal een onmiskenbaar onderdeel zijn van de Nederlandse samenleving. Er zal dan ook ruimte gemaakt moeten worden in het bestel om deze mix van culturen de ruimte te geven.
Op 28 juni jl. heeft de Minister van onderwijs en de staatssecretaris de nota OCW en integratie uitgebracht. Daarin wordt gerept over hoe een betere participatie van minderheden bereikt kan worden middels onderwijs en cultuur . Deze nota is vaag geformuleerd en daardoor onvoldoende duidelijk. Het belang van de eigen culturele identiteit wordt onvoldoende benadrukt, en waarschijnlijk niet gezien als een middel om tot een betere integratie te komen. De eigen cultuur van de jongeren wordt ook in het publieke bestel stelselmatig ondergewaardeerd en in sommige gevallen zelfs achterlijk genoemd. Dit is natuurlijk funest voor het zelfbeeld van de jongeren, maar ook van ouderen. Er zal dus aandacht geschonken dienen te worden aan een meer waarheidsgetrouw beeld van de identiteit van het nieuwe Nederland. Het nieuwe Nederland dat juist gevormd wordt door al die mensen uit verschillende windstreken van de aarde, die als gemeenschappelijk kenmerk hebben de plaats waar zij wonen, leven, studeren en werken. Dit potentieel wordt verwaarloosd als we het niet de volledige aandacht en ondersteuning geven.
Naast onderwijs en media hebben kunst en cultuur ook een grote betekenis voor het individu: zij staan voor inspiratie, kennisontwikkeling en ontplooiing. In een multicultureel land als Nederland hebben kunst en cultuur ook een belangrijke collectieve betekenis. Veel kunstuitingen zijn onlosmakelijk verbonden met de identiteit en cultuur van de maker. Waar verschillende etnische groepen naast elkaar, en veelal 'langs elkaar' leven, zijn kunstinstellingen de uitgelezen plek waarbinnen wisselwerking (ontmoeting, uitwisseling en kruisbestuiving) plaats kan vinden. Daarnaast blijkt de aanwezigheid van bepaalde kunstinstellingen positieve gevolgen te hebben voor de leefbaarheid van de buurt en de sociale cohesie van de verschillende bevolkingsgroepen. Wanneer het gaat om kunstuitingen die vanuit meerdere tradities zijn gemaakt (cross-overs) vindt de wisselwerking bovendien binnen de kunst zelf plaats.
Naast de eerder genoemde betekenis van kunst, is het van groot belang voor elke generatie om kennis te nemen van de culturele geschiedenis van de landen van herkomst. Hoeveel Marokkanen van de tweede en derde generatie weten nog wat de groene mars was en waarom die werd gehouden? Hoeveel Surinaamse jongeren weten exact wat er gebeurde in die gruwelijke decembermaand in 1982? Hoeveel Antilliaanse jongeren weten wat het slavernijverleden is van de Antillen? Hoeveel Nederlandse jongeren weten de reden achter de grote stroom gastarbeiders die vanaf de jaren 60 van de vorige eeuw Nederland binnenkwamen? Daarnaast weten al die jongeren van verschillende culturele achtergronden veel te weinig over elkaar. Door een idee te hebben van de culturele achtergronden van elkaar, ontstaat er meer begrip en verbondenheid met elkaar. Opname van al die geschiedenissen in het culturele programma zal van groot belang zijn voor de participatie. Het is vanzelfsprekend dat de relevante geschiedenis van Nederland daar ook een grote rol in zal moeten spelen, immers integratie en participatie zal plaats moeten vinden binnen de Nederlandse context.


John Leerdam zit, sinds 30 januari 2003, namens de Partij van de Arbeid in de Tweede Kamer. Zijn portefeuille bestaat uit de woordvoerderschappen Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse zaken en Kunst, Cultuur en Media.