PDA

Bekijk Volledige Versie : Er woedt een jihad tegen gelovigen



Column van de week
25-06-07, 21:17
Er woedt een jihad tegen gelovigen


Missionaire atheisten denken en handelen vanuit superioriteit. Volgens Esma Choho en Salima Belhaj lijken ze daarmee op degenen die ze bestrijden.

Hoera voor de moed van de ex-moslim om afkeuring en veroordeling naast zich neer te leggen. En te stoppen met het klakkeloos overnemen van het geloof van de familie of de moederlandse gemeenschap.
Het is namelijk een feit dat je het moeilijk kunt krijgen als je publiekelijk afstand neemt van de islam. Verdraagzame verzen in de Koran ten spijt, keurt de moslimomgeving afvalligheid af. Soms door bedreigingen met de hel, soms door bedreigingen met de dood. In landen waar de sharia geldt, kun je namelijk bij wet ter dood worden veroordeeld.
En nogmaals hoera. De ex-moslim heeft namelijk zelf een keuze gemaakt. Hij of zij kiest en maakt gebruik van de (in de islam: door Allah gegeven) vrije wil. Het boek Moslim Unlimited beschrijft uitgebreid hoe (ex-)moslims worstelen met 'zelfstandig denken'. Ervaringen van zowel ex-moslims als praktiserende moslims in dit boek laten zien dat velen door de zware sociale druk alleen al het idee van zelfstandig denken eng vinden en dat maakt de weg van kiezen zwaar en prijswaardig.
Twee maal hoera dus. Geen derde hoera, want in het applaus voor de afvallige klinkt een nieuwe collectieve dwang door. De suggestie is dat je alleen maar vrij kunt zijn door het geloof af te zweren. Nederland is een van de meest atheistische landen ter wereld en lange tijd leidde dat tot een onverschilligheid ten aanzien van religieuze kwesties. Anno 2007 is deze desinteresse omgeslagen in een assertieve afkeer. Er lijkt een ware strijd gaande tegen religie in het algemeen en de islam in het bijzonder.
In zo'n strijd worden afvalligen onmiddellijk omarmd door mensen die een gevecht voeren tegen de islam. Ze dreigen het het initiatief zelfs te kapen. Deze jihad tegen de islam wordt niet met zwaarden gevoerd, maar met columns, ingezonden brieven, debatten en opiniestukken. Deze jihad stelt dat de enige weg voor weldenkende mensen niet-geloven is. Religie in het algemeen en de islam in het bijzonder bedreigen de democratie, stellen deze strijders van het missionaire atheisme. Ze zijn bijna even onverdraagzaam en stellig als fundamentalistische religieuzen. De ene sociale dwang heeft plaats gemaakt voor de andere: je mag nu niet geloven wat je ouders geloven, want het geloof van je ouders is 'achterlijk'. Iedereen die gelooft moet tot inkeer komen! We kennen gelukkig geen voorbeelden van seculiere eerwraak. Maar er is wel subtiele dwang. Die werkt via veroordeling, sociale uitsluiting en degradatie.
Een belangrijke overeenkomst tussen de onverdraagzame missionarissen, van religieuze of seculiere snit, is dat zij denken en handelen vanuit superioriteit. Ze claimen de waarheid in pacht te hebben en misgunnen anderen de vrijheid er anders over te denken. Het woord 'achterlijkheid' is exemplarisch voor het idee zelf superieur te zijn.
Als missionaire seculieren de beleden vrijheid van levensovertuiging serieus nemen, dan moeten ze even luid het recht verdedigen van de gelovige om te geloven, als dat van een afvallige om niet meer te geloven. De tegenstelling is niet tussen de ongelovigen en gelovigen, maar tussen onverdraagzamen en verdraagzamen.
Mensen die hun geloof van zich afwerpen en te maken krijgen met de veroordeling van hun omgeving verdienen bescherming. Nu krijgt die bescherming de vorm van het claimen van een recht op geloofsafval en een veroordeling van de islamitische gemeenschap. Dat is een erg defensieve reactie. In het huidige gepolariseerde klimaat lijkt kiezen voor atheisme onmiddellijk een veroordeling van alle gelovigen. Wie geen moslim meer is, is tegen de islamitische gemeenschap. Dit simplisme maakt het voor de toekomstige afvalligen alleen maar lastiger hun overtuiging kenbaar te maken.
Wat nodig is, is een emancipatie van zowel de afvalligen als de atheisten en de gelovigen. Het gaat erom dat iedereen de vrijheid krijgt en durft te nemen om zijn eigen levensovertuiging te vormen. Atheisten, moslims en ex-moslims staan voor dezelfde uitdaging. Kies voor jezelf, sta voor je overtuiging en gun anderen de ruimte dat ook te doen.

Esma Choho is publicist.
Salima Belhaj is actief lid van D66.

Copyright: De Volkskrant 25 juni 2007

lucida
13-07-07, 07:56
@Esma Choho: "Wat nodig is, is een emancipatie van zowel de afvalligen als de atheïsten en de gelovigen. Het gaat erom dat iedereen de vrijheid krijgt en durft te nemen om zijn eigen levensovertuiging te vormen. Atheïsten, moslims en ex-moslims staan voor dezelfde uitdaging. Kies voor jezelf, sta voor je overtuiging en gun anderen de ruimte dat ook te doen."

Ja zal een afvallige zeggen, die lange tijd -al dan niet uit vrije wil- een geloof heeft aangehangen: juist omdat ik niet meer aan deze of gene geloof wil toebehoren ben ik geëmancipeerd. Of om het in gelovige termen te stellen: voel ik mij als individu pas waarlijk bevrijd!...

Toen ik, al weer meer dan een kwart eeuw geleden, (voor die tijd was ik ook al niet praktiserend) het geloof aan de kant schoof, stond er niet een heel mediacircus bij mij op de stoep om de beweegredenen ervan te achterhalen. Godsdienst had al lang die waarde, die het krachtens zijn geloof toekomt. Maar ook de positie die het binnen een seculiere democratie wordt toegestaan.

Paradoxaal genoeg is met de komst van de islam (naar Europa) daar verandering in gekomen. Meer dan welke andere godsdienst ook ontlenen de aanhangers ervan (moslims) hun identiteit aan de islam. De meesten van hen zijn maar met een zeer eenkennig wereldbeeld, en dientengevolge met een eenzijdig zelfbeeld vertrouwd (geraakt).

Een en ander verklaart hoe het komt dat zij kritiek op hun geloof vaak als kritiek op zichzelf ervaren. Emancipatie betekent, geloof het of niet, je van deze predestinatieleer los te zingen. Populair gezegd: niet eerst het geloof dat jou ‘gebiedt’ primair deze of gene gelovige te zijn, en pas dan een mens als alle mensen, maar juist omgekeerd.

Dus eerst en vooral mens zijn die de vrijheid heeft iets wel of niet voor zichzelf als een "bindend" geloof te aanvaarden. Op die manier krijgt het geloof de waarde die het toebehoort en behoudt de mens zijn eigenwaarde.

Het christendom heeft dit met veel vallen en opstaan begrepen. Het heeft zich gevoegd naar de voortschrijdende kennis en inzichten en claimt niet meer per definitie het "hoogste" woord in zaken goed en kwaad, inzake de moraal - überhaupt t.a.v. de waarde van waarden, waarheid en waarachtigheid.

De islam daarentegen is nog niet doorheen de zeef van Verlichting gezift en dientengevolge kan het zo zijn dat zijn gelovigen nog steeds de overtuiging zijn toegedaan dat deze godsdienst het begin en einde is van alle zin, van alle waarde en waarheid.

Wat ik aan het betoog van Esma Choho mis, is de oproep aan de islam zich als zodanig zelf te emanciperen. Het belang van de mens en niet de gelovige dient voorop te staan, vanuit een innerlijke behoefte naar vrije wilsbeschikking, naar ongebondenheid en vanuit een behoefte ook de mens niet langer aan zijn lotsbestemming als zodanig te willen onderwerpen.

Niet alleen de gelovige of niet gelovige, maar vooral hun verschillende godsdienstige en of levensbeschouwelijke overtuigingen dienen zich te emanciperen. Ik zeg wel eens gekscherend een zeker "imamcipatieproces" zou de islamgelovige als zodanig een wereld van goed doen. Het zal hem leren lichtvoetiger, minder bezwaard en niet verteerd door gewetenswroeging om te gaan met de grote innerlijke vraagstukken en hem te leren als een vrije ziel te dansen.

Want, juist door onverbiddelijk vast te willen houden aan de onveranderlijkheid van de leer luiden religies voor zichzelf de ondergang in. Niet de natuurwetenschappelijke inzichten en daarmee gepaard een veranderend kennisideaal moet "teruggespeld" worden naar de letterlijke passages in deze of gene heilige geschrift, maar omgekeerd de al te letterlijke passages uit zulke geschriften moeten worden hergeformuleerd krachtens de inzichten die nu gelden.

Dit proces van kennisemancipatie (ook wel Verlichting genoemd) is met name ook binnen de islam van het allergrootste belang, wil het enigszins kunnen sporen met een wereld die zich telkens weer opnieuw ontwikkelt en onvermijdelijk aan verandering (van inzichten) onderhevig is.

Al te verkrampt en halsstarrig aan de leer willen vasthouden van een zogeheten onlosmakelijke eenheid tussen geloof en samenleving, geloof en individu doet de islam binnen het moderne seculiere humanisme geen goed. Het drijft een wig tussen zijn (gematigde) gelovigen en zichzelf, maar belangrijker nog het bevordert een wereldvreemdheid waar we in de moderne wereld allang afstand van hebben genomen.

Kort: als het erop aankomt de drie grote monotheïstische godsdiensten te duiden, dan kun je zeggen dat het christendom kan worden gezien als het geëmancipeerde jodendom, en de islam als het stiefbroertje van beiden die zich nog moet emanciperen. Dan ook zal het veel minder angstvallig dan nu het geval blijkt leren om te gaan met mensen die hem uit vrije wil en vanuit een persoonlijke overtuiging de rug toekeren, of hem omgekeerd zelfs in de armen willen sluiten.

Mijn credo: gelovigen aller landen verhef uzelve - dan volgen uw geloven vanzelf.

Groet Lucida.

sater
13-07-07, 09:27
:vreemd: merkwaardig hoe hysterisch de fundamentalistisch - orthodoxe gemeenschap wordt zodra gelovigen tot inzicht van ongeloof komen.