PDA

Bekijk Volledige Versie : Smeltkunst



Mohamed El Aissati
25-11-03, 23:48
Smeltkunst

Onze verre voorouders zijn zich op een gegeven moment gaan onderscheiden van de dieren door het maken van gereedschappen. Deze gereedschappen werden met name gebruikt in de jacht. Rondom de jacht ontstonden rituelen. Uit een oerdrang om de jacht en de bijbehorende rituelen te vereeuwigen en te communiceren ontstonden de eerste rotsschilderingen. Met hun rotsschilderingen en jachtrituelen werden mensen een bijzondere soort in de natuur: een soort die kunst voortbracht. Het jachtritueel, waarin de jacht gere-creŽerd wordt, was het communicatiemiddel waarover deze mensen beschikten. In onze huidige terminologie zouden we deze recreatie een 'theatrale voorstelling' van de jacht noemen. De kunst van het theater was een fundamenteel communicatiemiddel dat ons ras nodig had om te overleven. Kunst is en blijft dat: het is een noodzakelijkheid, geen luxe.

In vroeger tijden was kunst primair lokaal geÔnspireerd. Het zijn de opvoeding, kennis en ervaringen van de maker die als basis dienen voor zijn schepping. Hierbij dient lokaal als ruim begrip geÔnterpreteerd te worden. Op wereldschaal kan Nederland als lokaal gezien worden. Toen samenlevingen nog overwegend homogeen samengesteld waren was er veelal sprake van monoculturen. Afstanden waren relatief groot door een gebrek aan transportmiddelen en lage welvaart voor de massa. Massale migratiestromen waren nauwelijks aan de orde.

Dit maakte kunst vooral tot een lokale aangelegenheid. Theaterstukken werden geproduceerd voor ďeigenĒ consumptie en men kon zich daar makkelijk in herkennen. Op feesten werd samen muziek gemaakt en gezongen om plezier te maken maar ook om de onderlinge band te versterken (zie voetballiederen in de stadions). Schilderkunst, beeldhouwwerken, literatuur en architectuur vormden (en vormen nog steeds) het hart van het eigen culturele erfgoed. Kunst gold vooral als bindmiddel van de eigen groep (gemeente, streek, land).

Er was in die tijd wel sprake van culturele uitwisseling. Kunst was een beproefde methode om (op een veilige manier) kennis te maken met het vreemde. Dit speelde zich echter voornamelijk af tussen twee culturen. Men ging naar een museum om expositie te bekijken van en over een vreemde cultuur. Natuurlijk is er ook een categorie kunst die zich hier aan onttrekt. Wanneer kunst aan een aantal voorwaarden voldoet ontstijgt het zichzelf en zijn omgeving en wordt het universeel. Hier zijn voorbeelden van te noemen in onder andere de literatuur en schilderkunst (Homerus, Ibn Battuta, Ibn Sina, Michelangelo).

De (ongelijke) toename van de welvaart en het kleiner worden van de (relatieve) afstanden hebben mede bijgedragen aan het ontstaan van grote migratiestromen over de hele wereld. Deze ontwikkelingen hebben geleid tot een sterke afname van het aantal homogene samenlevingen en logischerwijs tot een toename van het aantal heterogene samenlevingen. In deze heterogene samenlevingen is sprake van diverse culturen die met elkaar, door elkaar en naast elkaar leven. Vandaag de dag hebben wij met deze situatie te maken in Nederland en BelgiŽ. In dit verband spreken wij van een multi-culturele samenleving.

In onze omgang met andere culturen is ťťn van de knooppunten de ontmoeting tussen het zelf -als individu- en de collectieve, onbekende andere. We voelen vandaag hoe sterk die confrontatie tot spanningen kan leiden. Kan het universalisme, the global village, een bevredigend antwoord bieden op de behoefte aan een individuele identiteit? Zijn we allen gelijk of zijn we juist allen verschillend? Hoe functioneert een individuele identiteit in de nieuwe wereldorde van vandaag? Hoe verhouden we ons, als individuen, tot de nationaliteiten waartoe we verondersteld worden te behoren? Is het waar dat de plek van iemands geboorte zwaarder doorweegt dan later gegroeide of opgebouwde aanhankelijkheden? Welk nationaal gevoel heeft iemand die in verschillende landen woont en werkt? Of hoe zit het met iemand die in een multi-nationaal land geboren is?

Het is op dit vlak dat kunst een uitzicht kan bieden, veel meer dan industrie of economie. Natuurlijk, het veranderingsproces dat op gang gebracht wordt door kunst is van lange duur en niet eenduidig. Het is een mentaal proces, zowel in de creatie als in de receptie. Maar, ook al is dit artistieke, mentale proces trager dan dat van de buitenkantproducten van de marktcultuur, de effecten zijn dieper en duurzamer. De wegwerpcultuur van de buitenkant is gericht op consumptie en op weggooien. Het artistieke is persoonlijk/individueel en innerlijk en het is gericht op bezinning, op behoud van volheid en hopelijk op verandering.

Culturele diversiteit vooronderstelt verschillen . Die verschillen erkennen is een stap in de richting van aanvaarding. De andere wordt dan een gelijke -of zou dat moeten worden. Dit wederzijds begrip wordt gevoed door het innerlijke ontvouwen van de verschillende andere. Kunst is erg bevorderlijk zoniet cruciaal voor dit proces. Kunst helpt ons om het denken van andere mensen en volkeren te begrijpen. Kunst helpt bij het weten, bij het ontdekken en wellicht zelfs bij het appreciŽren van andere culturen als gelijken. Kunst levert met andere woorden een ruime bijdrage tot sociale harmonie. Dit alles, uiteraard, indien er als uitgangspunt een verlangen is om te weten. Kunst kan ook als geen ander de brug slaan in het begin om in een later stadium te evolueren tot een nieuwe uitingsvorm waarin alle verschillende invloed verdisconteerd zijn. Deze fase markeert de succesvolle integratie dan wel fusie van de verschillende culturen tot een nieuwe, verrijkte cultuur die meer is dan de som van de delen.

In het tot stand brengen van deze culturele samensmelting spelen kunstenaars met een meervoudige culturele achtergrond een belangrijke rol. Zij zijn het die dit proces als geen ander kunnen katalyseren. Om dit proces inzichtelijker te maken sluit ik af met een voorbeeld uit de praktijk.

Jatundir Verma is een kunstenaar uit Groot-BrittanniŽ met een meervoudige culturele achtergrond. Hij experimenteert, in het huidige Groot-BrittanniŽ, met de maatschappelijke kracht van taal en van theater. Hij kiest echter niet meer tussen de taal van de (voormalige) kolonisator en de (eveneens voormalige) kolonie. Hij creŽert een nieuw taalgegeven en noemt het 'Binglish'. Deze nieuwe taal moet dienen om te communiceren met het nieuwe, multiculturele publiek in het hart van de metropool Londen. De flirt met de Engelse taal verwijst naar de ambivalente gevoeligheid die zo centraal is in Binglish. Onder taal verstaat Verma zowel woordenschat, grammatica als accent en manier van spreken. 'Wij confronteren het publiek met een nieuwe en bredere luisterervaring en dagen hen uit een groter luisterbereik te ontwikkelen. We putten daarvoor uit de bronnen die behoren tot de talenkaart van het moderne Groot-BrittanniŽ: Caribisch, Hindi, Punjabi, Gujarati, Urdu, Bengali, Tamil, Ghanees, Nigeriaans, Somali.'

De experimenten om via de taal de nieuwe, multiculturele realiteit weer te geven ťn vorm te geven, blijven niet beperkt tot de Oude Wereld met haar post-koloniale kopzorgen. Open en moedige ontdekkingsreizen worden volop ondernomen in de Nieuwe Wereld, met name door de Mexicaanse performance-kunstenaar Guillermo Gomez-Pena die opereert vanuit San Francisco, het mekka van de experimentele kunst. Zijn experimenten zijn sociaal-politiek ťn artistiek tegelijk. Zijn New World Border Art probeert alle grenzen tegelijk te doorbreken. In die zin is het een vorm van glokale kunst (kunst met zowel lokale als globale kenmerken). Pena beschrijft zichzelf als een nomadische Mexicaanse kunstenaar. 'Mijn reis leidt me niet enkel van Zuid naar Noord, maar ook van Spaans naar Spanglish en verder tot Engels, van rituele kunst naar high-tech, van een statisch gevoel van identiteit naar een repertoire van veelvoudige identiteiten.'

Mohamed El Aissati

Sou
26-11-03, 09:04
Sorry, maar wat een saai stukje tekst.



Thalla,
Sou

_h4T3D_sE7eN
06-12-03, 20:01
okeej ... :vreemd: