Schadelijke diersoort mens zaait dood en verderf op Veluwe
  • + Plaats Nieuw Onderwerp
    Resultaten 1 tot 2 van de 2

    Onderwerp: Schadelijke diersoort mens zaait dood en verderf op Veluwe

    1. #1
      antigodin Olive Yao's Avatar
      Ingeschreven
      Dec 2003
      Berichten
      16.448
      Post Thanks / Like
      Reputatie Macht
      745199

      Standaard Schadelijke diersoort mens zaait dood en verderf op Veluwe

      .
      Van vogels tot eikenbos: stikstof nekt leven op de Veluwe

      NU.nl zondag 2 mei 2021

      Het gaat dramatisch met de Veluwe, ons grootste natuurgebied op land, blijkt uit een rondgang van NU.nl langs wetenschappers. Veel eikenbos is op sterven na dood. Mezenjongen breken door kalkgebrek hun pootjes in het nest. Heidevlinders en unieke bloeiende planten staan op de rand van uitsterven. Oorzaak: stikstofvervuiling, decennialang.

      De Veluwe is een geliefd gebied voor miljoenen Nederlanders, zeker in coronatijd. Maar er is iets aan de hand: het wordt er steeds stiller.

      Hoeveel vogels hoor je er fluiten? Hoeveel bijen gonzen? Afgezien van wandelaars, fietsers en grote grazende zoogdieren, verdwijnt het leven uit het landschap. Zelfs roofvogels vinden op de Veluwe steeds minder te eten.

      Hier is tegenwoordig een woord voor: de stikstofcrisis. Maar daarmee wordt vooral de hinder voor de bouw, boerenprotesten en de politieke impasse bedoeld. De echte crisis zit in de Nederlandse natuur, zeggen ecologen, die er het slechtst voorstaat van heel Europa. Naast verdroging en versnippering van leefgebieden voor dieren, is stikstofvervuiling de belangrijkste oorzaak.

      Stikstof veroorzaakt op de Veluwe twee soorten natuurschade, vermesting en verzuring, zegt bodemecoloog Wim van der Putten van onderzoeksinstituut NIOO-KNAW. Door vermesting drukt een klein aantal snelgroeiende planten talloze andere soorten weg. Verzuring leidt daarnaast tot ernstige tekorten aan andere mineralen, waardoor eiken sterven en vogels verdwijnen.

      Steeds meer gras, steeds minder bloemen

      Vergrassing van heidevelden is een voorbeeld van vermesting. Niet alleen heideplanten komen hierdoor in de knel, maar meer nog talloze bloeiende kruiden die van oorsprong tussen de heidestruiken voorkwamen.

      Het verzuren van de bodem, vooral veroorzaakt door ammoniak uit omliggende landbouwgebieden, geeft die heidevelden vervolgens een tweede klap, vertelt plantenautoriteit Joop Schaminée van Wageningen Universiteit. "Op de droge heide verdwijnt hierdoor bijvoorbeeld de kleine schorseneer, een gele bloem die vroeger tussen de paarse struikhei stond."

      Andere Veluwse landschapstypen worden nog harder getroffen, zoals 'heischrale graslanden'. Die stonden vroeger vol met een kenmerkende stervormige bloem: valkruid. Het Nationale Park De Hoge Veluwe heeft net een omvangrijke studie naar alle voorkomende planten afgerond. "We vonden valkruid nog maar op één plek van een paar vierkante meter", zegt onderzoeksleider Jakob Leidekker. Die laatste planten zijn zo beschadigd dat ze niet meer tot bloei komen.

      Ook op de Veluwe minder vlinders en bijen

      De bedreigde planten zijn belangrijk voor zeldzame bijen, zweefvliegen en vlinders - die voor hun rupsen vaak afhankelijk zijn van één specifieke (waard)plant.

      Een voorbeeld is het gentiaanblauwtje, dat de klokjesgentiaan nodig heeft. Die kleurde vroeger natte heidevelden blauw, maar verdwijnt door vermesting.
      Als gevolg vliegen er op de Veluwe 60 procent minder gentiaanblauwtjes dan 25 jaar geleden, vertelt vlinderonderzoeker Michiel Wallis de Vries. De kleine heivlinder en bosparelmoervlinder namen zelfs meer dan 90 procent af, en de argusvlinder, duinparelmoervlinder en het tweekleurig hooibeestje verdwenen volledig.

      En dat terwijl de Veluwe door z'n grote omvang voor veel vlindersoorten een laatste bastion was, zegt Wallis de Vries. "Elders op de zandgronden is het nog erger."

      Ook andere insecten sterven af, zegt hoogleraar dierecologie Henk Siepel van de Radboud Universiteit. "Zo zijn de meeste zeldzame zweefvliegsoorten van Veluwse onderzoekslocaties weg. En soorten die eerder heel algemeen waren, hebben veel kleinere aantallen."

      Ernstige mineraaltekorten nekken bomen en vogels

      Niet alleen kleine planten leggen door verzuring het loodje, vertelt bosecoloog Jan den Ouden van Wageningen Universiteit. "In de zwaarst getroffen delen van de Hoge Veluwe is meer dan 90 procent van de eiken afgestorven."

      Het is een wisselwerking van stikstof en klimaatverandering. Zo wordt de bodem tijdens hete, droge zomers nog zuurder. En doordat de gezondheid van de eiken achteruitgaat, worden ze kwetsbaarder voor klimaatplagen, bijvoorbeeld van de eikenprachtkever, die vanuit Zuid-Europa naar de Veluwe kwam. "Al die factoren spelen op elkaar in."

      Mineralentekort in bladeren tast hele voedselketen aan

      Ook Roland Bobbink onderzoekt de Veluwse eiken, en ontdekte dat ook de nog levende bomen ernstig zijn aangetast door verzuring van de bosbodem. De eikenbladeren zitten propvol stikstof, maar bevatten veel te weinig fosfor, calcium, kalium en magnesium.

      Dat mineralentekort tast de hele voedselketen aan, vertelt ecoloog Arnold van den Burg. Huisjesslakken die eikenblad eten, krijgen zo weinig calcium binnen dat ze geen slakkenhuis meer kunnen bouwen.

      Dat heeft desastreuze gevolgen voor mezen, die normaal de slakken eten: een derde van de mezen die Van den Burg onderzocht heeft een dusdanig kalkgebrek dat hun eierschalen te broos zijn. Jongen die wel geboren worden, zijn zo verzwakt, dat ze in het nest hun pootjes breken.

      Het korhoen is op de Veluwe uitgestorven

      Als gevolg gaat op de Veluwe ook de sperwer, een roofvogel die leeft van kleine vogels, door voedselgebrek hard achteruit. Ook de havik, wespendief en draaihals (een zeldzame spechtensoort), worstelen met stikstofgevolgen, vertelt Albert de Jong van vogelonderzoekscentrum SOVON.

      Maar het meest iconische stikstofslachtoffer is het korhoen - een fazantachtige vogel die vroeger algemeen voorkwam op Nederlandse heidevelden, maar op de Veluwe is uitgestorven.

      Een handvol korhoenders overleeft ten oosten van de Veluwe op de Sallandse Heuvelrug. Ook die laatste Nederlandse populatie is door stikstofvervuiling gedoemd te verdwijnen, zeggen ecologen: kuikens vinden in het voorjaar steeds minder insecten, en de insecten die ze vinden, bevatten door verzuring te weinig mineralen.


      In het artikel op NU.nl staan mooie foto's
      En Geld zag, dat het god was.

      Het belangrijkste economische inzicht in onze tijd is dat een kapitalistische economie geen vrije markteconomie is.
      Kapitalisme is economisch inefficiënt, onrechtvaardig, verwoestend en antidemocratisch.
      De paradox van kapitalisme: een kapitalistische economie maakt onnodige productie nodig.

      Kapitalismus macht frei

    2. #2
      antigodin Olive Yao's Avatar
      Ingeschreven
      Dec 2003
      Berichten
      16.448
      Post Thanks / Like
      Reputatie Macht
      745199

      Standaard Schadelijke diersoort mens zaait dood en verderf op Veluwe

      .
      Wolven, water, kalk en veel minder mest: zo kan leven terugkeren op de Veluwe

      NU.nl maandag 3 mei 2021

      Het leven op de Veluwe gaat hard achteruit. Herstel is mogelijk, zeggen wetenschappers tegen NU.nl, maar dan moet de stikstofuitstoot fors omlaag. Om de Veluwse natuur sneller gezond en soortenrijker te maken, pleiten ze daarnaast voor natuurherstel, andere boomsoorten en minder verstoring door bezoekers. De komst van de wolf helpt trouwens ook.

      Na tientallen jaren vervuiling met ammoniak uit landbouwgebieden en stikstofoxiden uit wegverkeer, is de bodem van Nederlands grootste natuurgebied op land sterk vermest én verzuurd. Heide maakt plaats voor gras, eiken sterven af, vogels en vlinders verdwijnen en er staan steeds minder bloeiende kruiden.

      Je las erover in het eerste deel van ons verhaal over de Veluwe.

      Het probleem valt maar op een manier echt op te lossen, zeggen alle experts: de stikstofuitstoot moet fors omlaag. Pas als die onder een grens komt die het natuurgebied zelf kan verwerken, is herstel mogelijk.

      Verlaging stikstofuitstoot

      ● De Nederlandse uitstoot van stikstof moet de komende negen jaar halveren, oordeelde de commissie-Remkes.
      ● Natuurorganisaties willen dat de reductie ook daarna doorzet, tot 70 procent in 2035.
      ● Zandgronden zijn gevoeliger voor stikstofvervuiling dan kleigronden. Rond de Veluwe zou de uitstoot eigenlijk naar nul moeten, zeggen beheerders.

      Dat herstel zal langzaam gaan, want na tientallen jaren vervuiling, krijg je die stikstof niet van de ene op de andere dag uit de bodem.

      Daarom noemen ecologen andere maatregelen die gelijktijdig genomen moeten worden om de Veluwe weer tot leven te brengen.

      Grondwater herstellen en diversere bossen

      De verdroging aanpakken helpt natuurherstel. Die verdroging komt deels door klimaatverandering, maar ook door menselijke ingrepen. Het zou schelen om greppels en kunstmatige beken dicht te gooien en natuurlijke beken te herstellen, zegt Juul Limpens van Wageningen Universiteit.

      Net als bosecoloog Jan den Ouden pleit ze er daarnaast voor om het bos op de Veluwe diverser te maken. In het verleden is naaldbos aangeplant. Dat onttrekt meer water en biedt minder voedsel aan insecten en vogels dan loofbomen. Maar op veel plekken is óók het loofbos te eentonig, zegt Den Ouden.

      "Ratelpopulier, boswilg, winterlinde, fladderiep, gewone esdoorn, veldesdoorn en boskers, het zijn heel normale bomen die op de Veluwe thuishoren, maar er nu veel te weinig staan. Terugkeer van die loofbomen herstelt de bodems en stimuleert de terugkeer van talloze andere soorten."
      "Maar de introductie van nu ontbrekende boomsoorten is op dit moment op grote delen van de Veluwe kansloos door het te grote aantal edelherten, die alle jonge loofbomen kaal eten."
      Terugkeer wolf stap naar completer ecosysteem

      Alle ecologen zijn daarom blij met de terugkeer van de wolf in het gebied. De hoeveelheid herten zal nauwelijks kleiner worden, maar hun gedrag verandert wel.

      Er ontstaan plekken waar herten liever niet grazen, en daar kunnen zeldzame planten weer kiemen, zegt vlinderonderzoeker Michiel Wallis de Vries. "Studies uit het buitenland laten zien dat bijvoorbeeld vlinders profiteren van de terugkeer van grote roofdieren."

      Zo gaat het herstel van soorten vaker gelijk op, vertelt hoogleraar 'rewilding' Liesbeth Bakker van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). "Waar we dood hout in het bos laten liggen, herstellen keversoorten en daarmee ook spechten."

      Plaggen en steenmeel hebben keerzijde

      Toch blijken niet alle maatregelen voor natuurherstel effectief. Joop Schaminée verzamelt de zaden van met uitsterven bedreigde Veluwse plantensoorten in een archiefbank. Maar daarmee is de snelle achteruitgang aan bloeiende planten op de Veluwe niet te stoppen, zegt de Wageningse hoogleraar.

      "Die planten verdwijnen omdat hun leefmilieu is aangetast. De enige kans op herstel op de Veluwe is de door stikstofvervuiling aangetaste mineralenbalans weer te herstellen."

      Gebiedsbeheerders zijn daarom al jaren op zoek naar manieren om stikstof weer uit het natuurgebied weg te krijgen. En eigenlijk zonder succes. Vergrassing van de heide tegengaan met branden werkt niet omdat de stikstof achterblijft in de as.

      Ook het afplaggen van de heide blijkt geen goed middel. Aanvankelijk hielp het om een deel van de stikstof weer kwijt te raken. Maar ook alle andere mineralen werden afgevoerd. De uiteindelijke winnaar werd het pijpestrootje, een grassoort die veel stikstof wil en verder weinig mineralen nodig heeft - en nu struikheide en andere bloeiende planten verdringt.

      Ook het nieuwste 'wondermiddel', het uitstrooien van steenmeel om de schade van verzuring te compenseren, is dat waarschijnlijk niet, waarschuwen ecologen. Op droge heide kan het mogelijk helpen om ernstige kalktekorten aan te vullen, maar op andere delen van de Veluwe kan het juist schadelijk zijn.

      Minder hekken en meer rustgebieden

      Zo vraagt elk deel van de Veluwe om een andere aanpak. Maar het blijft ook belangrijk het gebied als een groot verbonden geheel te zien, zegt Limpens, want juist daar zitten kansen voor herstel. "Voor veel dieren op de Veluwe is het belangrijk om versnippering van leefgebieden te verminderen."

      "Dus minder hekken, wegen en parkeerplaatsen, en meer ruimte voor rustgebieden. Zonder verstoring door bezoekers."

      Toch valt er ook voor recreanten uiteindelijk wat te winnen in natuurherstel op de Veluwe. Nu zien we er herten en zwijnen lopen en in augustus de paarse heide bloeien. Maar de ervaring tijdens een wandeling door het bos of over de heide kan nog een stuk diverser, zegt Bakker. "Als wij zelf meer ruimte geven, wordt de Veluwse natuur een heel stuk rijker."
      En Geld zag, dat het god was.

      Het belangrijkste economische inzicht in onze tijd is dat een kapitalistische economie geen vrije markteconomie is.
      Kapitalisme is economisch inefficiënt, onrechtvaardig, verwoestend en antidemocratisch.
      De paradox van kapitalisme: een kapitalistische economie maakt onnodige productie nodig.

      Kapitalismus macht frei

    + Plaats Nieuw Onderwerp

    Bladwijzers

    Bladwijzers

    Forum Rechten

    • Je mag geen nieuwe onderwerpen plaatsen
    • Je mag geen reacties plaatsen
    • Je mag geen bijlagen toevoegen
    • Je mag jouw berichten niet wijzigen
    •